Με επιτυχία και αθρόα συμμετοχή άνοιξε χθες, Πέμπτη 2 Ιουλίου 2026, ο κύκλος των εκδηλώσεων «Υδάτινη Αθήνα», στο πλαίσιο της ετήσιας δράσης «ΘεΑθήναι», που διοργανώνει το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς. Η δράση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Τμήμα Δημοτικού και Ιστορικού Αρχείου του Δήμου Αθηναίων και το Ιστορικό Αρχείο της ΕΥΔΑΠ.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης ημέρας, το ενδιαφέρον της επιστημονικής συνάντησης επικεντρώθηκε στις ιστορικές, τεχνικές και κοινωνικές διαστάσεις της υδροδότησης της Αθήνας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ιστορικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μέσα από την εναρκτήρια εισήγηση της Προϊσταμένης του Τμήματος Δημοτικού και Ιστορικού Αρχείου Βασιλικής Σφήκα, με τίτλο «Πολύτιμο ύδωρ». Μέσα από την ενδελεχή μελέτη των πρωτογενών πηγών των συλλογών του Τμήματος, η κα Σφήκα ανέλυσε τον διττό άξονα της διαχείρισης των υδάτων από τον Δήμο Αθηναίων, από την ανακήρυξη της πόλης σε πρωτεύουσα (1834) έως και τις αρχές του 20ού αιώνα. Αφενός, ανέδειξε τη δημοσιονομική σημασία του νερού ως κρίσιμης πηγής εσόδων και μοχλού δανεισμού για τον Δήμο και, αφετέρου, ιχνηλάτησε την εξέλιξη των σημαντικότερων μελετών υδροδότησης της περιόδου, κατά την οποία η λειψυδρία αποτελούσε μάστιγα για τον αθηναϊκό πληθυσμό. Παράλληλα, η παρουσίαση φώτισε την ιστορική μετάβαση από τις τοπικές και αποσπασματικές παρεμβάσεις στην επιτακτική ανάγκη σχεδιασμού μεγάλων υπερτοπικών έργων. Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε πεδίο έντονης θεσμικής και ιδεολογικής σύγκρουσης μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (η οποία διεκδικούσε με σθένος τη «δημοποίηση» του δικτύου και την προστασία της υδάτινης περιουσίας της ως κοινωνικού αγαθού) και της κεντρικής κρατικής εξουσίας.
Το πρόγραμμα συμπληρώθηκε από εξίσου σημαντικές τοποθετήσεις. Η Μαρία Δανιήλ, Προϊσταμένη Γενικής Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών & Έργων Δήμου Αθηναίων, χαρτογράφησε την τεχνική και ιστορική εξέλιξη των «Παριλίσιων διαβάσεων», αναδεικνύοντας τον ρόλο τους στην αστική ανάπτυξη της νεότερης Αθήνας. Μεταξύ άλλων, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην εκτενή αρχιτεκτονική και τοπογραφική τεκμηρίωση της εμβληματικής τρίτοξης γέφυρας στην περιοχή της Αγίας Φωτεινής. Το οθωνικό έργο διασώζεται εγκιβωτισμένο κάτω από τον σύγχρονο οδικό ιστό.
Η Λαμπρινή Τζαμουράνη, Προϊσταμένη του Ιστορικού Αρχείου της ΕΥΔΑΠ, ανέλυσε τη μετάβαση της αθηναϊκής υδροδότησης «Από τον Μαραθώνα στον Μόρνο» (1929-1979). Βάσει σημαντικών πρωτογενών τεκμηρίων (πλούσιο οπτικοακουστικό και χαρτώο υλικό), κατέδειξε πώς η επέκταση των υδραυλικών υποδομών αποτέλεσε την αναγκαία απάντηση στο χρόνιο υδρευτικό πρόβλημα και στη ραγδαία πολεοδομική ανάπτυξη της πρωτεύουσας.
Τέλος, ο Γιώργος Σαχίνης, Διευθυντής Στρατηγικής και Καινοτομίας της ΕΥΔΑΠ και μέλος της ΑΜΚΕ UrbanDig Project, ανέπτυξε διεξοδικά τη σύνδεση του νερού με το πολιτισμικό κεφάλαιο. Η εισήγησή του επικεντρώθηκε στον ενεργό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά τη δυναμική διεκδίκηση βιώσιμων λύσεων για τα προβλήματα διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Μέσα από αυτή την προσέγγιση, το νερό αναδείχθηκε σαφώς όχι μόνο ως υλικό αγαθό, αλλά και ως κρίσιμο πεδίο συλλογικής παρέμβασης και κοινωνικής ευθύνης.
Το διήμερο εκδηλώσεων πρόκειται να ολοκληρωθεί το Σάββατο 4 Ιουλίου 2026 (09:00-13:00), με προγραμματισμένη ξενάγηση στο Φράγμα και το Μουσείο της ΕΥΔΑΠ στον Μαραθώνα. Την επιμέλεια και διεξαγωγή της περιήγησης έχουν αναλάβει τα στελέχη της Υπηρεσίας Ιστορικού Αρχείου ΕΥΔΑΠ, Λαμπρινή Τζαμουράνη και Φωτεινή Καψάλη (Τοπογράφος Μηχανικός ΤΕ).